دستگاه خودپرداز

خودپرداز

خودپَرداز[۲] که گاه عابر بانک (واژه‌سازی توسط بانک سپه)هم نامیده شده دستگاهی الکترونیکی است که به مشتریان بانک این امکان را می‌دهد تا در هر زمان دلخواه به‌وسیلهٔ قراردادن کارت عابربانک خاصی در دستگاه و وارد کردن یک گذرواژه از حساب خود پول دریافت کرده یا موجودی حساب بانکی خود را بگیرند بدون اینکه نیاز به شمارشگر انسانی باشد. بسیاری از خودپردازها نیز به امکان واریز پول یا چک، جابجایی پول میان حساب‌های بانکی و حتی خرید تمبر را برای مشتریان فراهم می‌کنند.

نخستین دستگاه خودپرداز خاورمیانه، در ایران بوسیله بانک بیمه بازرگانان و در تهران قرار گرفت.[۳] امروزه اغلب دستگاه‌های خود پرداز ایرانی به شبکه شتابمتصل هستند. شبکه شتاب امکان برداشت و مشاهده موجودی را برای دارندگان کارتهای بانکهای عضو این شبکه از همه خودپردازها فراهم می‌آورد. در ایران می‌توان از طریق دستگاه‌های خودپرداز اقدام به پرداخت قبض‌های خدمات عمومی نظیر آب، برق و تلفن نمود.

پرتغال بالاترین سرانه خودپرداز در اروپا را دارد: ۱۵۱۶ دستگاه به ازای هر یک میلیون نفر. سوئد کمترین تعداد را دارد: ۳۳۳ دستگاه برای هر یک میلیون نفر.[۴]

 

اولین دستگاه خودپرداز را ۲۷ ژوئن ۱۹۵۷ یک شعبه بانک بارکلیز در محله انفیلد در شمال لندن افتتاح کرد. این اختراع جان شپرد-بارون بود و در آن زمان حداکثر ده پوند به متقاضیان پرداخت می‌کرد. شعبه انفیلد بانک بارکلیز همچنان فعال است و در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۷ به مناسبت پنجاهمین سالگرد خودپرداز یکی از دستگاه‌هایش را به رنگ طلایی درآورد.[۴]

خودپرداز در زبان‌های دیگر[ویرایش]

 

کارت عابر بانک

پرونده:ABC ATMs.ogv

برای خودپرداز در زبانهای گوناگون واژه‌های گوناگونی بکار می‌رود که برخی از آنها در زیر می‌آید:

  • انگلیسی آمریکا: (Automated Teller Machine (ATM (معنی: بانکدار خودکار)
  • در شرق آمریکا: MAC machine یا (MAC (Money Access Center (معنی: مرکز دسترسی به پول)
  • انگلیسی کانادا: (Automated Banking Machine (ABM (معنی: دستگاه خودکار بانکی)
  • در برخی زبانهای اروپایی Bancomat یا Bankomat (دستگاه خودکار بانک)
  • در اسپانیایی Cajero Automático (دستگاه خودکار نقد کردن)
  • در انگلستان Cashpoint و Cashmachine (نقدگاه) انگلیسی‌ها در زبان عامیانه به دستگاه خودپرداز «سوراخ در دیوار» می‌گویند.[۴]
  • ، آلمانی Geldautomat (معنی: دستگاه خودکارِ پول)
  • در نروژ Minibank (معنی: بانک کوچک)
  • در هلند Pin Automaat (معنی: دستگاه خودکار پول کشیدن)
  • در سوئیس Postomat (معنی: دستگاه خودکار بانکی به نام سوئیس پست).

تولیدکنندگان خودپرداز[ویرایش]

 

نمایشگر یک خودپرداز یک بانک ایرانی به هنگام خطای نرم‌افزاری.

تولیدکنندگان جهانی مشهور این دستگاه عبارت‌اند از: